Phương án thưởng Tết 2027 cho doanh nghiệp: căn cứ, công khai, báo cáo

Thưởng Tết 2027 không phải khoản bắt buộc theo luật, nhưng doanh nghiệp phải có phương án thưởng dựa trên kết quả sản xuất kinh doanh năm 2026 và thông báo công khai cho người lao động. Năm nay cơ quan quản lý thu thập thông tin sớm hơn: Sở Nội vụ các tỉnh phải gửi báo cáo về Bộ Nội vụ trước ngày 25/11/2026, nên nhiều doanh nghiệp sẽ được đề nghị cung cấp số liệu ngay trong tháng 11. Dưới đây là cách xây phương án vừa đúng luật vừa giữ được tinh thần đội ngũ.

Văn bản 12421 yêu cầu những gì

Theo Tạp chí Luật sư Việt Nam, Công văn số 12421/BNV-CTL&BHXH gửi Giám đốc Sở Nội vụ các tỉnh, thành phố đề nghị tổng hợp tình hình tiền lương, tiền thưởng, nợ lương, quan hệ lao động trong doanh nghiệp năm 2026 và kế hoạch thưởng Tết Dương lịch, Tết Nguyên đán Đinh Mùi 2027. Báo cáo gửi về Cục Tiền lương và Bảo hiểm xã hội trước 25/11/2026.

Với doanh nghiệp, công văn nêu bốn yêu cầu:

• Phối hợp với công đoàn cơ sở rà soát hợp đồng lao động, thỏa ước tập thể, quy chế trả lương và quy chế thưởng.
• Thực hiện đúng chế độ tiền lương, tiền thưởng theo quy định và theo thỏa thuận.
• Xây dựng phương án thưởng căn cứ kết quả sản xuất kinh doanh năm 2026, theo Điều 104 Bộ luật Lao động.
• Thông báo công khai phương án thưởng cho người lao động trong doanh nghiệp.

Công văn cũng nhắc địa phương chủ động phòng ngừa tranh chấp và đình công trước, trong và sau Tết. Thực tế, khiếu nại về thưởng Tết thường bùng lên khi người lao động không được biết cách tính, chứ không chỉ vì mức thưởng thấp.

Thưởng Tết năm trước diễn ra thế nào

Số liệu Tết Bính Ngọ 2026 tại TP.HCM là mốc tham chiếu hữu ích. Theo Tuổi Trẻ ngày 26/12/2025, dẫn báo cáo của Sở Nội vụ TP.HCM từ 3.802 doanh nghiệp với 694.303 lao động:

Chỉ tiêu Tết 2026 tại TP.HCM	Mức ghi nhận
Thưởng Tết Nguyên đán bình quân	Khoảng 12,02 triệu đồng/người, tăng 6,8%
Thưởng Tết Nguyên đán thấp nhất	Khoảng 0,88 triệu đồng/người
Thưởng Tết Dương lịch bình quân	Khoảng 1,93 triệu đồng/người, tăng 10,5%
Doanh nghiệp gặp khó khi bố trí thưởng	719 doanh nghiệp, gần 19%

Các mức thưởng cao tập trung ở điện tử, công nghệ thông tin, phần mềm, chế biến thực phẩm và bất động sản. Doanh nghiệp sản xuất nhỏ dùng nhiều lao động phổ thông thưởng thấp hơn đáng kể. Khó khăn được nêu gồm đơn hàng giảm, thu hẹp sản xuất, nợ khó đòi và áp lực trả lãi vay. Đây là số liệu một địa phương, không đại diện cho cả nước, nhưng cho thấy độ chênh lệch rất lớn giữa các ngành.

Xây phương án thưởng theo năm bước

1. Chốt số liệu kinh doanh ước tính cả năm

Điều 104 Bộ luật Lao động gắn thưởng với kết quả sản xuất kinh doanh và mức độ hoàn thành công việc. Vì vậy điểm khởi đầu là doanh thu, lợi nhuận ước tính đến hết tháng 12/2026. Bộ phận tài chính nên đưa ra ba kịch bản: thận trọng, cơ sở và lạc quan.

2. Quyết định quỹ thưởng trước, chia sau

Nhiều công ty làm ngược: hứa "thưởng một tháng lương" rồi mới tính tiền. Cách an toàn hơn là xác định quỹ thưởng theo tỷ lệ lợi nhuận hoặc theo mức đạt kế hoạch, sau đó mới phân bổ. Khi kết quả thấp hơn dự kiến, quỹ tự co lại mà không phải rút lời hứa.

3. Chọn tiêu chí phân bổ

Các tiêu chí thường dùng gồm thâm niên, mức hoàn thành KPI cá nhân và kết quả của bộ phận. Nếu công ty đã có hệ thống đánh giá, hãy dùng chính dữ liệu đó. Bài phương pháp đánh giá hiệu suất KPI có gợi ý cách tránh để kỳ đánh giá cuối năm biến thành cuộc tranh luận về thưởng.

4. Bàn với công đoàn và ghi thành quy chế

Luật yêu cầu tham khảo ý kiến tổ chức đại diện người lao động khi ban hành quy chế thưởng. Biên bản trao đổi là bằng chứng hữu ích nếu sau này có tranh chấp.

5. Công bố và giải thích

Công bố bằng văn bản tại nơi làm việc hoặc qua kênh nội bộ, ghi rõ tiêu chí, thời điểm chi trả và cách tính cho các trường hợp đặc biệt như nghỉ thai sản, mới vào làm, nghỉ việc trước Tết.

Khi năm nay kinh doanh không tốt

Không có nghĩa vụ pháp lý buộc phải thưởng Tết nếu quy chế không cam kết. Tuy vậy, nếu hợp đồng hay thỏa ước đã ghi tháng lương thứ 13 thì đó là nghĩa vụ phải thực hiện. Với doanh nghiệp khó khăn, một số lựa chọn thực tế:

• Thưởng bằng hiện vật hoặc quà Tết thay một phần tiền mặt, kèm thông báo rõ lý do.
• Chia thưởng làm hai đợt, một phần trước Tết và một phần khi thu được công nợ quý I.
• Ưu tiên giữ đủ lương tháng 12 và tháng 1 đúng hạn. Nợ lương trước Tết gây hậu quả nặng hơn nhiều so với thưởng thấp.

Nói thật với nhân viên về tình hình thường được đón nhận tốt hơn im lặng. Nếu doanh nghiệp đang tính đến việc giữ chân người giỏi sau Tết, hãy đọc thêm chiến lược giữ chân nhân tài, vì giai đoạn sau Tết thường là lúc biến động nhân sự lớn nhất.

Thưởng Tết Dương lịch: có nên tách riêng

Số liệu TP.HCM cho thấy thưởng Tết Dương lịch bình quân chỉ khoảng 1,93 triệu đồng, thấp hơn nhiều so với Tết Nguyên đán. Với nhiều doanh nghiệp, thưởng Tết Dương lịch mang tính ghi nhận hơn là phần thu nhập chính. Một cách làm gọn là gộp vào một quy chế thưởng cuối năm, nêu rõ hai lần chi và tỷ trọng mỗi lần. Như vậy nhân viên không đặt kỳ vọng sai và bộ phận kế toán có một căn cứ duy nhất khi chi.

Lưu ý về thuế và chi phí

Tiền thưởng Tết là thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân của người lao động, nên bộ phận kế toán cần tính khấu trừ khi chi. Về phía doanh nghiệp, khoản thưởng muốn được tính vào chi phí được trừ khi quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp thường cần có căn cứ trong hợp đồng, thỏa ước hoặc quy chế thưởng. Đây là lý do nên ban hành quy chế trước khi chi, không phải sau. Chi tiết điều kiện chi phí nên đối chiếu với kế toán hoặc tư vấn thuế của doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp có bắt buộc thưởng Tết 2027 không?

Bộ luật Lao động không bắt buộc thưởng Tết. Thưởng do doanh nghiệp quyết định dựa trên kết quả kinh doanh và mức hoàn thành công việc. Tuy nhiên nếu hợp đồng, thỏa ước hoặc quy chế đã cam kết khoản thưởng cụ thể thì phải thực hiện.

Hạn báo cáo thưởng Tết 2027 là ngày nào?

Các Sở Nội vụ phải gửi báo cáo tổng hợp về Bộ Nội vụ trước ngày 25/11/2026 theo Công văn 12421/BNV-CTL&BHXH. Doanh nghiệp cung cấp số liệu theo đề nghị và hướng dẫn của Sở Nội vụ hoặc Ban quản lý khu công nghiệp nơi mình hoạt động.

Nhân viên nghỉ việc trước Tết có được thưởng không?

Phụ thuộc quy chế thưởng của doanh nghiệp. Vì vậy quy chế nên ghi rõ điều kiện như phải còn làm việc tại thời điểm chi trả hay tính theo tỷ lệ thời gian làm việc trong năm.

Có thể thưởng Tết bằng quà thay tiền mặt không?

Có thể, nếu quy chế không cam kết thưởng bằng tiền. Doanh nghiệp nên thông báo rõ cách thưởng và trao đổi với công đoàn trước để tránh hiểu nhầm.