Thuế suất TNDN 15% và 17%: doanh nghiệp nhỏ quyết toán năm 2026

Theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15, doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 3 tỷ đồng áp dụng thuế suất 15%, doanh nghiệp từ trên 3 tỷ đến 50 tỷ đồng áp dụng 17%, còn mức phổ thông vẫn là 20%. Doanh thu để xét là doanh thu của năm tính thuế liền trước. Kỳ quyết toán năm 2026 đang đến gần, và vài chi tiết kỹ thuật đang khiến không ít doanh nghiệp nhỏ áp sai thuế suất.

Khung thuế suất đang áp dụng

Luật được Quốc hội thông qua ngày 14/6/2025, có hiệu lực từ 1/10/2025. Theo bản tổng hợp của LuatVietnam về Điều 10 của Luật:

Các mức riêng cho dầu khí và khai thác tài nguyên quý hiếm, cùng thuế suất ưu đãi theo dự án, ngành nghề, được quy định ở điều khoản khác và không bàn trong bài này.

Doanh thu được tính thế nào

Điều 11 Nghị định 320/2025/NĐ-CP hướng dẫn chi tiết. Theo nội dung điều khoản này, tổng doanh thu căn cứ vào phụ lục kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của năm liền trước, gồm:

• doanh thu bán hàng, cung cấp dịch vụ sau khi trừ các khoản giảm trừ;
• doanh thu hoạt động tài chính;
• thu nhập khác.

Đây là điểm hay bị nhầm. Một công ty có doanh thu bán hàng 2,8 tỷ đồng nhưng có thêm lãi tiền gửi và khoản thu thanh lý tài sản có thể vượt mốc 3 tỷ, và khi đó không còn thuộc nhóm 15%.

Kỳ tính thuế dưới 12 tháng

Doanh thu được quy đổi ra cả năm: lấy doanh thu thực tế chia cho số tháng hoạt động rồi nhân 12. Tháng thành lập, chuyển đổi, sáp nhập được tính đủ tháng. Một doanh nghiệp thành lập tháng 9 với doanh thu 1,2 tỷ đồng trong 4 tháng sẽ được quy đổi thành 3,6 tỷ đồng/năm, tức thuộc nhóm 17%.

Doanh nghiệp mới thành lập

Nếu dự kiến doanh thu năm đầu đáp ứng ngưỡng, doanh nghiệp tạm nộp hằng quý theo 15% hoặc 17%. Khi quyết toán mà doanh thu thực tế không đạt điều kiện, doanh nghiệp phải nộp bổ sung phần thuế thiếu cùng tiền chậm nộp. Vì vậy ước tính quá lạc quan về việc "mình nhỏ" lại có thể gây tốn kém.

Trường hợp không được áp dụng 15% và 17%

Doanh nghiệp là công ty con hoặc có quan hệ liên kết sẽ không được hưởng hai mức này nếu doanh nghiệp liên kết không đáp ứng điều kiện. Nói cách khác, một công ty con doanh thu nhỏ của một tập đoàn lớn vẫn áp 20%. Các chủ doanh nghiệp tách nhiều pháp nhân nhỏ để hưởng thuế suất thấp cần rà soát kỹ quan hệ liên kết trước khi quyết toán.

Ngưỡng miễn thuế cho doanh nghiệp siêu nhỏ

Theo bài tổng hợp của MISA AMIS, Nghị định 141/2026/NĐ-CP ngày 29/4/2026 sửa đổi Nghị định 320/2025, nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế của doanh nghiệp nhỏ từ 500 triệu lên 1 tỷ đồng/năm, với điều kiện kèm theo. Về ngày hiệu lực của điểm sửa đổi này, nên đối chiếu nguyên văn nghị định vì các nguồn diễn giải chưa thống nhất.

Ba tình huống minh họa

Tình huống 1: công ty thương mại nhỏ. Năm 2025, công ty có doanh thu bán hàng 2,6 tỷ đồng, lãi tiền gửi 50 triệu đồng và thu nhập từ thanh lý xe cũ 400 triệu đồng. Tổng doanh thu theo cách tính của nghị định là 3,05 tỷ đồng, vượt mốc 3 tỷ, nên kỳ 2026 áp thuế suất 17% chứ không phải 15%. Nếu đã tạm nộp theo 15%, công ty cần tính phần chênh lệch.

Tình huống 2: công ty mới thành lập giữa năm. Thành lập tháng 7/2026, dự kiến doanh thu 6 tháng là 1,8 tỷ đồng. Quy đổi ra 12 tháng được 3,6 tỷ đồng, thuộc nhóm 17%. Nếu cuối năm doanh thu thực tế cao hơn dự kiến và quy đổi vượt 50 tỷ đồng, phải áp 20% và nộp bổ sung kèm tiền chậm nộp.

Tình huống 3: nhóm công ty gia đình. Chủ doanh nghiệp sở hữu ba công ty, một công ty có doanh thu 80 tỷ đồng, hai công ty còn lại mỗi công ty 2 tỷ đồng. Vì có quan hệ liên kết và doanh nghiệp liên kết không đáp ứng điều kiện, hai công ty nhỏ có thể không được hưởng 15%. Cần xác định quan hệ liên kết theo đúng định nghĩa của pháp luật thuế trước khi kết luận.

Các số liệu trong tình huống là giả định để minh họa cách tính, không phải trường hợp thực tế.

Điểm chung của cả ba tình huống là thuế suất phụ thuộc vào con số của năm trước và vào cấu trúc sở hữu, chứ không chỉ vào cảm nhận "công ty mình nhỏ". Kế toán nên lập một bảng tính riêng cho việc xác định thuế suất, lưu kèm hồ sơ quyết toán, để khi cơ quan thuế kiểm tra có thể giải thích ngay căn cứ đã dùng.

Việc nên làm trước 31/12/2026

1. Kiểm tra lại doanh thu năm 2025 theo đúng ba cấu phần nêu trên để xác định thuế suất kỳ 2026.
2. Đối chiếu số đã tạm nộp trong bốn quý với thuế suất đúng; nếu thiếu, tính phương án nộp bổ sung sớm để giảm tiền chậm nộp.
3. Ước tính doanh thu năm 2026, vì con số này quyết định thuế suất của năm 2027. Doanh nghiệp đang ở sát mốc 3 tỷ hoặc 50 tỷ nên biết trước mình rơi vào nhóm nào.
4. Rà soát chi phí được trừ, gồm lương, thưởng có quy chế, chi phí có hóa đơn hợp lệ và thanh toán không dùng tiền mặt theo quy định.
5. Lập lịch quyết toán. Xác nhận với kế toán hạn nộp hồ sơ quyết toán theo Luật Quản lý thuế và năm tài chính của công ty, rồi lùi lại vài tuần để có thời gian soát lỗi.

Thuế suất thấp hơn giúp giữ lại nhiều tiền mặt hơn, nhưng chỉ khi được tính đúng. Khoản tiết kiệm này nên được đưa vào kế hoạch dòng tiền, như gợi ý trong bài quản lý dòng tiền cho startup. Doanh nghiệp có hoạt động phức tạp, nhiều pháp nhân hoặc có giao dịch liên kết nên làm việc với tư vấn thuế, vì bài viết này chỉ cung cấp thông tin chung. Tham khảo thêm cách nhận diện các rủi ro tài chính khác trong bài quản lý rủi ro tài chính cho SME.